psikologlarburda

Terapistlere Bir Not: Narsisistik Danışanlarda Zorlandığınız Anlar Oldu Mu?

20.05.2019
1.119
A+
A-
Terapistlere Bir Not: Narsisistik Danışanlarda Zorlandığınız Anlar Oldu Mu?
sasoftmedia

Terapist olmak her zaman en iyiyi en doğruyu yapmak olmuyor maalesef .. Bazen öyle anlar geliyor ki karşımızdaki danışanın içinde kaybolabiliyoruz. benim kendi seanslarımda en çok zorlandığım danışan türlerinden biri de narsisistik kişilikteki hastalarımdır. Peki zorlanmaların olması kötü birşey mi bilakis benim bunun üzerine düşünmeme ve süpervizörümle bu konuyu çalışmama olanak sağladı. Ben neden zorlanıyorum? Zorlanmanın sebebi ben miyim? Yoksa yetersiz miyim? Zorlanmama danışan mı sebep oluyor? gibi birçok sorunun cevabını aramanın peşine düşmüştüm. Narsisistik bir danışanla çalışırken öncelikle bu kişilik nedir ne yapar bunları bilmenin çok önemli olduğunu gördüm. Ve araştırmalarımı yaparken toparladığım bilgileri sizlere de aktarmak istiyorum. Belki aynı durumla karşı karşıya kalan birilerine yol gösterir. Bunun için öncelikle Masterson’a
göre narsisistik kişilik örüntüsü nü anlatarak başlamak istiyorum.

* (James F. Masterson  ABD’li bir Psikolog.
Nesne ilişkileri kuramını geliştiren öncülerden biri olan James F. Masterson, 25 Mart 1926’da doğdu. İlerleyen yaşına rağmen uzun yıllar psikiyatri profesörü olarak çalıştığı Cornell Üniversitesi‘nde son yıllara kadar misafir öğretim üyesi olarak çalışmaya devam etti. James F. Masterson, Otto Kernberg ile birlikte nesne ilişkileri teorisi iki Amerikalı öncüsü olarak kabul edilirler. Masterson’ın nesne ilişkileri teorisine önemli katkılar sağlayan kitapları çok sayıda dile tercüme edilmiştir. Gerçek kendilik alanında yazdığı ilk kitapları borderline ve narsisistik bozuklukların tedavisindeki önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir. Psikanalitik psikoterapiler alanında en önemli kuramcılardandır. ) (alıntıdır)

Narsisistik Kişilik Bozukluğu

Masterson narsisistik kendilik bozukluğunu ayrılma –bireyleşme (yaklaşık 9-18 aylarda)  dönemide meydana gelen gelişimsel duraklama sonucunda ortaya çıktığına inanmaktadır. Bu alt evrede ayrı bir kendiliğin farkındalığına doğru ilerlemek için bebeğin ihtiyacı olan şey , büyüklenmeci ihtiyaçlar için annenin desteğidir: kendi başına uzaklaşmasını ve yalnızca yeniden yakıt almak için geri dönmesini desteklemek gerekir, mesela düştüğünde optimal seviyede ilgi gösrterilmesi gerekir.

Eğer bebek bu anne desteğini aldıysa yeniden yakınlaşma alt evresine ilerlemek için yeterli desteği sağlamış olur. Bebek; annenden ayrı fakat kesişen aklı olduğunu farkeder. Anne her zaman çocuğun ihtiyaçlarını karşılamamak için her an orada olamamaktadır. Bu süreç ile çocuğun büyüklenmeci kendilik tasarımı yavaş yavaş azalır ve sağlıklı bir kendine güvene dönüşür. Nesne temsili ise yavaş yavaş gerçekçi olmayan mükemmel görünümünü kaybeder.

Bu evrede yeteri kadar anne desteği sağlanamadığında kaynaşmadaki kırılmalar çocuk tarafından tolere edilemez.  Bu yüzden tam olarak ayrı kendilik ve nesne tasarımları oluşmaz kişi kendiliğini destekleyen nesne ile kaynaşmaya bağımlı kalır. Stern’in bahsettiği tekzihinlilik oluşur. Böylece erişkin narsist fiziksel ayrılığın farkındadır ancak diğerlerinin ayrı bir aklı olduğunu anlayamaz.Füzyon hali dediğim kendi zihninden geçenşeyleri başkaları da öyle düşünüyor ve algııyor gibi zannedebilir.

Bölünmüş nesne ilişkileri birimleri

Agresif birim; cezalandırıcı, sert, ihtiyaçlarını karşılamayan tüm güçlü nesneyle kaynaştığı agresif birim vardır. Nesne temsili böyle olduğu için kendilik temsili de değersiz ve yetersiz hisseder. Bu temsilleri birbirine bağlayan duygulanım ise terk depresyonudur. Boşluk terk edilmişlik, utanç aşağılanma.. (narsisistik hastanın kişilik örüntüsündeki bu agresif birimin tıkanıklığa sebep olduğu noktalar oluşabilir birazdan bunlardan bahsedeğim)

Libidinal birim: buradaki nesne temsili mükemmel ve güçlüdür. Kendilik temsili de üstün, mükemmel ve harika olmaktır. Bağlantılı olduğu duygulanım ise özel, biricik, takdir edilen yetkili hissetmektir.

Büyüklenmeci kendilik -tümgüçlü nesne ilişkileri birimi(libidinal) agresif birime karşı bir savunmadır. Bu yüzden savunmacı birim olarak da adlandırılır. Savunmacı birim kırıldığında mesela aynalamadaki hatalar olduğunda büyüklenmeci kendilik savunmaya geçer . Savunmalar kaçınmak, inkar, ötekileri aşağılamak ve yoksaymak, eyleme vurum.

Narsisitik kendilik bozukluk türleri

Teşhirci narsisist: ebeveynlerin çocuklarını kendi büyüklenmeciliklerinin bir uzantısı olarak kullanmış oldukları görülmektedir. Buna göre ebeveynin beklentilerini çocuğa yansıtmasıyla birlikte çocuk beğenildiğini neredeyse kendisine tapınıldığını ve (görünüşte) sevildiğini hisseder. Ancak bunu elde edebilmek için çocuğun sürekli beklentileri karşılaması gerekir. Karşılamadığında sert geri çekiliş, utanç ya da soğuk bir tavırla karşılaşır.kendi gerçek benliğini yer altına iterken para güç güzellik ve seks etrafında evrilen büyüklenmecilik arayışları sahte bir kendilik geliştirmesine sebep olur. Böyle kişiler kolay kolay terapiye gelmez. Geldiklerinde de ya terapisten yansıma bulacakları için ya da terapisten alıntılar yapabilmek maksadıyla terapiye katlandıkları söylenebilir. Bu kişileri terapiye iten etkenler ise ani bir iflas kariyerinde düşüş ya da narsisistik kaynak olarak kullandığuı ilşiklerinin sonlanması, engellilik durumu ortaya çıknması gibi büyüklenmeciliklerini sekteye uğratan ve onları bir anda saran yıkkınlık duyguları olabilir. 

Gizli narsisist: ‘mükemmel ve ideal bir ben var ama kendimi o ben e dönüştürmeyi bir türlü beceremiyorum ‘ gizli narsistlerin inandığı bir şeydir, kendini eleştiriyor gibi görünür ama altta yatan büyüklenmeciliği farketmek zor değildir.  Teşhirci narsisistik yapıdaki büyüklenmeci kendiliğe yapılan yatırımın yerine mükemel olrak görüğü nesneye yansıtır onu idelize eder ve ondan yansıyan ışıltılarla gezinir. Gizli narsisistik yapılar daha kırılgantır ve harekete geçirilmeleri daha zordur. Bu sebeple kişi daha düşük bir ruh hali içerisindedir. Gizli narsistler terapiye daha sık başvuran narsisistik bozukuğudur.

Değersizleştirici narsisist: düşük fonksiyonlu bir narsisitik kendiliktir kendini büyüklenme ve idealleştirme yoluyla çok savunamaz daha çok agresif birimde ve saldırgan kendilikleri aktifti. Kendiliklerini koruyabilmek için saldırganlıklarını dışsallaştırıp insanları aşağılayarak bunu yaparlar. Kendi benliklerini harekete geçirebilmek konusunda çok az beceri sergilerler. Dürtülerini kontrol etmekte zorlanırlar. Bu kişiler kendilerini koruyabilmek için soyutlamaları gerekir ki bu da çoğu zaman şizoidleri andırabilirler. Değersisleştirici narsistlerin tedavisi oldukça zordur.

Narisisistik kişilik örüntüsünde etkili tedavi yöntemi nedir?

Aktarım eyleme Vurumu: Teşhirci narsisist kendi başarılarını anlatarak terapisti etkilemeye çalışır ondan aferin ve övgü koparmak ister; gizli narsisist ise terapistini idealize eder ve yakın takibe alır kendisine değil terapistine odaklanır. Tüm bunlar narsisistik hastanın narsisistik kaynaklar elde etmeye çalışarak rahatsız oldukları gerçek kendiliklerine karşı bir savunma durumudur.

Narsisistik kırılganlıkların aynalama yoluyla yorumlanması: Narsisistik hastanın tedavisinde kırılganlıklarını aynalayarak yorumlamak en etkili  yöntemlerden biridir.  Aynalayarak yorumlama üç bölümden oluşur. Hastanın hayal kırıklarının ifadesi, bu hayal kırıklığının duygularına etkisi ve kendini bu duygulardan nasıl korumuş olduğu. Örneğin terapist hastayı seansa geç almış olabilir buna susarak tepki veren narsisist bir hastaya seni geç almam sana acı veriyor bunu hissedebiliyorum. Size değer vermediğimi önemsemediğimi düşünüyorsunuz ve sessizce susarak kendinizi yatıştırmaya çalışıyorsunuz. Fakat narsisistik hastayla çalışan terapist burada yapacağı her yorum savunmayı delmeye yönelik olacağı için hasta bunu birlikteliğin bozulması olarak görüp benliğine bir saldırı olarak algılayabilir.

Tedavi aşaması: Narsisistik hastaların tedavisinde ilk aşama test aşamasıdır. Hastanın terapistiyle bir noktada buluşma veya bu ortaklığı devam ettirme yönündeki bitmek bilmez aktarım eyleme vurma çabaları vardır. Bu aşamaya damgasını vurur. Bu ortaklığın veyahut birlikteliğin sekteye uğraması ya da sona ermesi çok acı verici olduğundan test aşaması oldukça uzun sürebilir. Hasta; sürekli terapisti kendini özel ve biricik hissetirmesi için kendisini özel ve bilgili olduğunu gösterme çabaları içerisindedir. Terapist hastanın talep ve beklentileri karşısında tarafsız duruşunu koruduğunda her defasında kırılganlıklarını aynalayarak yorumlamalar sonucunda farkına varmasını sağladığınıda hastanın terapistle ittifak kurması kaçınılmaz olacaktır. Fakat bu durum her zaman için kolay olmayacaktır. Terapisti zorlayan noktalar ve  terapide ilerleyemediği anlar gelecektir.

Peki narsisistik hasta ile çalışırken tıkanmalar nasıl olur?

Zorlanmalarımızın sebebi şu şekillerde ortaya çıkabilir. Bizden yani terapistten kaynaklı tıkanmalar ve danışanın kişilik örüntüsüne bağlı tıkanmalar . Terapiste ait tıkanmalar nasıl olur önce buna bakalım bunu da bazı alt başlıklar haline getirdim;

Terapistin karşı aktarım eyleme vurumları terapide tıkanmaya sebep olabilir.

  •  Hastanın kimlik algısı, terapisti, sadece hastanın ihtiyaçlarına odaklanmak adına kendi ihtiyaçları ve öznelliğini tamamen bir kenara bıraktırmayı gerektirdiği için kızdırabilir.
  •  Başka bir önüne gelen her şeyi vicdan azabı hissetmeden talep eden ve bazen de onları elde eden hastaya karşı geliştirilen bilinçdışı kıskançlıktır.
  • Terapistin bir diğer reaksiyonu bu son derece önemli kişiyi tedavi ederken yeterince zeki ve özel olamama korkusudur. Bu hastanın mükemmeliyet anlayışını terapiste yansıtmasından kaynaklanır ve terapistlerin hiçbir hata yapmamak için çabalayıp durmalarına, kendilerini aptal hissetmelerine bir hata yaptıkları takdirde kendilerine karşı utanç hastaya karşıda kızgınlık duymalarına neden olur.
  • Hasta terapistine saldırıp onu küçük gördüğünde ya da terapist böyle bir ihtimali farkettiğinde çoğu terapist kendi kendiliklerinin hasar görüp boş hale geleceğinden korkmaya başlar ve kendilerini; hastayla olan ilişkilerinde çok dikkatli davranarak, narsisistik savunmalara dikkat çekme konusunda asla riske atmayarak ya da hastanın büyüklenmeciliğini ve değersizleştirmelerini hepten inkar ederek korurlar ( bu da tıkanmayı getirir. Terapinin ilerlemesi durur.)
  • Terapistin narsisistik kişilik örüntüsünü borderline ve şizoid kişilik örüntüsünden ayıramadığı durumlar oluşabilir bu da tıkanmaya sebep olan diğer bir unsurdur.

Narsisistik danışanın kişilik örüntüsünden kaynaklanan tıkanmalar;

  • Narsisistik  kişilik örüntüsü borderline kişilik örüntüsüyle karıştırılırsa tıkanıklık yaşanabilir. Nasıl karıştırılır?

Narsisistik bireyin birleşmiş kendilik ve nesne temsilleri, kendilik değeri algısı ve uyumu yüzünden onu nesneye yani terapiste borderline da olduğundan daha bağımlı hale getirebilir. Bu hastanın tekzihinlilik ihtiyacı onu diğer insanların özellikle de terapistinin kendisini değerlendirmesi ve onaylamasını önemser hale getirir. Bu hastanın narsisistik incinmeye olan şiddetli hassasiyetinde gözlemlenebilir, örneğin  terapistin bir konu hakkındaki görüşü kendisininkinden farklı olursa terapiyi sonlandırmak isteyebilir. Terapistiyle aynı tarafta olma isteği ve özel hissetme isteği terapisiyle ilişkisinde sık sık tıkanmaya götürebilir.(borderline hasta da terapistine bağımlı olabilir ama onun terapiyi sonlandırması aynı tarafta olmak istemesi ya da özel hissetmekten daha çok terk depresyonundan kaçınmayla ilgilidir.

  • Narisisistik hastanın başka insanları narsisistik kaynaklar olarak kullanma yeteneği onu borderline hastalardan daha dengeliymiş gibi gösterebilir. Kendilerine ayna tutulduğu ya da nesneyi idealize ettikleri ilişkiler kurarlar ve nesne narsisistik bir kaynak sunmaya devam ettiği sürece yıllar boyunca bu ilişkiyi sürdürürler (örnek vaka; danışanım etrafında arkadaşlık kurduğu kişiler onu öven ne kadar iyi sıcak bir insan olduğunu sürekli dile getiren insanlar. Öğrencilerine sürekli hediyeler kartlar hazırlıyor ki hem öğrencileri tarafından hem de velileri tarafından aynalanmaya devam ediyordu. Beni de sürekli öven bir tarafı vardı. Benim ne kadar güçlü bir kadın olduğum onun niye bu kadar iyi görünemediğini seanslarda ara ara dğle getiriyordu. Ama aynı zamanda da aslında herkesin ona imrendiğini ailesinin maddi durmunun çok iyi olduğunu pek çok kez yurtdışına gittiğini kendine ait lüks arabası olduğunu, sokakta yürüdüğünde herkesin şöyle bir dönüp baktığını da dile getiriyordu. )

(Diğer taraftan borderline bireyler nesneyi yakınlaştırma ya da uzaklaştırma ihtiyaçlarına dayanarak ödüllendiren ve geri çekilen birimler arasında gidip gelirler ve bu yüzden çok daha kaotik hayatlar sürerler.)

  • Eğer danışan gizli bir narsisistse narsistik kaynaklar edinebilmek adına nesneye yapışmasında, hassas ve dalgalanan kendine güvenleri ve düşük sunumları yüzünden bir borderline gibi gözükebilir. Terapist bir süre sonra gizli narsisistiğin başarısızlık ya da küçüklük algısının arkasında yatan mükemmel ya da özel olmakla ilgili derinlerde saklanan bir isteği olduğunu ve terapistin de onunla aynı tarafta olmasını talep ettiğini tespit edemezse tıkanma olur.

Narsisistik kişilik örüntüsü şizoid kişilik örüntüsüyle karıştırıldığında tıkanma yaşanabilir. Peki nasıl karıştırılır;

  • Şizoid kişilik bozukluğunun rahat bir nesne ilişkileri yoktur bu yüzden de terapisti ya da başka biriyle yakınlık kurmada kendisini güvenli hissetmez bu hasta güvenlik sağlamak adına insanlarla arasına büyük bir mesafe koyup bunu koruyacaktır. Diğer taraftan narsisistik hasta, terapistten gelen narsisistik bir kaynak hissettiği sürece kendisini rahat hisseder ve bu yüzden de uyumlu ve yakın hissediyor gibi görünecektir. (yani narsist hasta şizoid hastada olmayan yakınlık hissi ve bağ kurma isteği bulundurur. Terapistin bu davranışları iyi yorumlayamazsa narsisist hastasını büyüklenmeci ve uzak gibi görünen tavırlarını şizoid görünümüyle karıştırırsa tıkanma olur.)
  •  Özellikle gizli narsisist hastalar terapistin aklından ne geçtiğini bilmeye odaklanabilir ve buna uyum sağlayarak terapi sürecinde aldatıcı bir şekilde samimi gözükebilirler. Narsisist hasta aynı tarafta hissetmek ister terapistiyle. Şizoid hasta ise aynı tarafta olma yani tek zihinlilik dehşet vericidir.
  • Şizoid hasta bazen başkalarını kötüleyebilir üstünlük hissi yaşayabilir ama bu onaylama hissinde kaçınmak ve onları belirli bir mesafede tutmak içindir. Narsistin sergilediği büyüklenmecilik belirtisiyle karıştırmamak gerekir

Danışana ait tıkanmalar; narsisistik hastanın kişilik örüntüsü neticesinde terapisti tarafından onaylanmadığını hissettiği anda terapi tıkanmaya başlar. Terapistinin yaptığı narsisistik kırılganlıkların aynalayarak yorumlanması ona sert gelirse anlaşılmadığını hisseder ve terapiye sabote etmeye başlayabilir. Aslında narsisistik hastayla çalışırken danışanın kişilik yapılanması terapist tarafından iyi yönetilmediği durumlarda tıkanıkla gidebilecek unsurlar barındırıyor.
Bu tıkanma görünümlerini diğer kişilik örüntüsündeki danışanlara uyarlamak da mümkün tabii ki kendi bağlamlarında ele almak gerekir. Bu sebeple zorlandığımızı hissetiğimiz anlarda geriye doğru çekilip o danışanla olan seansımıza üçüncü bir gözle bakabilmek bu tıkanıklığı aşmamızda bize yol gösterici olacaktır.

ETİKETLER:
Yaprak GÜLMEZ
Yaprak GÜLMEZ
➡Çocuk, Ergen ve Yetişkin Bireysel Terapi ➡Oyun Terapisi ➡Zeka ve Dikkat Testleri 👇Randevu ve bilgi için :0 554 388 31 76 ✉: yaprakglmz@gmail.com
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.