psikologlarburda

Trikotillomani Nedir?

23.02.2019
1.133
A+
A-
Trikotillomani Nedir?
psikologlarburda

Yunancada; triko saç, tillo çekme, mani ise delilik, aşırı istek demektir.
DSM-5’ e göre Takıntı- Zorlantı Bozukluğu (Obsesif Kompulsif Bozukluk) başlığı altındadır. Temelde dürtüleri kontrol edememekten kaynaklanır. Kişi içinde bulunduğu stres ve sıkıntılı halden ancak saçını yolarak kurtulabilir ve rahatlayabilir. 

Çocuklar duygu ve düşüncelerini ifade edemedikleri zaman bazen saldırgan davranışlar ortaya çıkmakta ve çocuk bu dürtüyü kendine yöneltmektedir. Benzer bir bozukluk da deri yolma bozukluğudur. Sadece saç ve kıl değil aynı zamanda kirpik, kaş, pubik, kol, sakal, yüz, bacak kılları yolma da vardır. Tıpkı bir madde bağımlısı gibi yoksunluk anında maddeyi alma ihtiyacı duyarsa TRM’ ye sahip kişilerde işler yoluna gitmediğinde, ne yapacaklarını bilmediği zamanlarda rahatlamak için saç-kıl yolma davranışını seçebilirler. Çocuklarda DEHB, depresyon, Anksiyete, yeme bozuklukları, mastürbasyon ve OKB eşlik edebilir.

DSM-5 tanı kriterlerine göre:

  • Saç kıl yitimi ile deride bereler oluşturacak şekilde saç ve kıl yolmanın sık sık devam etmesi
  • Yineleyici olarak yolma davranışlarını azaltma ve değişmek için girişimlerde bulunma
  • Bu davranıştan dolayı çalışma hayatında, toplumsal hayatta ve işlevsellikte bozulmalar görülmesi
  • Davranış sonucunda utanma ya da denetimi yitirmiş olma duygusu
  • Saç yolma ya da saç yitiminin başka bir sağlık durumuyla (dermatoloji gibi) bağlantılı olmaması
  • Başka bir ruhsal bozukluğun belirtileriyle açıklanmamasıGenellikle çocukluk döneminde başlar ve erken çocukluk döneminde hatta 18 aya kadar iner ve ergenlikte pik yapar. Günün herhangi bir zamanında sıkılığı ve süresi farklı yolma özellikleri bulunabilir. aç yolma davranışı kişinin hayatında günlük 30-60 dakika zaman kaybı oluşturur. Bu strese sebep olur tekrar saç yolma davranışı başlar kısır döngü şeklinde devam eder.
  • Saç yolmada bölgesel olarak saçlar deride kalmaz ve estetik olmayan bir görünüm oluşur. Bu görüntüyü kapatmak için kişi saçıyla açılan bölgeyi kapama, şapka giyme ya da peruk takma ile gizleme girişimlerinde bulunur.
  • Psikanalitik bakış açısına göre: Bilinçdışı çatışmaların sembolik dışavurumu, olumsuz nesne ilişkilerinin sonucu, güç kaybetme, kastrasyon, çekiciliği ve sevgiyi kaybetme, suçluluk duyguları nedeniyle cezalandırma gibi sexüel içeriklerin olabileceği gibi cinsel kötüye kullanma başta olmak üzere çocukluk çağı travmalarıyla ilişkili olabileceği düşünülmektedir.
  • Ebeveynlerin boşanması, travmalar, kayıplar, okul değiştirme, zorbalık, istismara maruz kalma vs. Olumsuz yaşam olaylarından kurtulmak için başvurulan bilinçli- bilinçsiz bir başa çıkma yöntemidir.
  • Aile içindeki ve kardeşler arasındaki ilişki buna sebep olabilir. Kardeş kıskançlığı üzerinde de dikkatli olmak gerekir. Trikotillomani kendini; odaklanmış ve otomatik olmak üzere iki ayrı şekilde gösterebilir. Odaklanmışta kişi şiddetli şekilde saç yolma isteği ile karşı karşıyadır. Gerginlik halinden saçını yolarak kurtulacağını düşünür. Otomatikleşmiş yolmada ise tıpkı tırnak yeme gibi ya da parmak emme gibi kişi davranışının farkında olmadan saçını yolar. Dışardan birinin onu durdurması gerekir. Kişi farkında olmadan herhangi bir görevle uğraşırken gerçekleşir. Saç yolma davranışı özel koparma yöntemleri ile törensel bir hal alabilir. Saç yolunduktan sonra kişiler saçı- kılı ağzına götürme, yalama davranışında bulunabilir.

Tedavi aşamasında ise şunlara dikkat edilmeli ve şunlardan yararlanmalıdır:

  • Hepsinden önce nörolojik mi yoksa psikolojik mi iyi ayırt edilmeli. Tedavi edilmezse kronikleşebilir.
  • Temel probleme inilmeli ve davranışın altındaki dinamik sorgulanmalıdır.
  • Çocuk bu davranışı otomatik olarak mı yoksa odaklanmış olarak mı yapıyor buna bakılmalı.
  • Ne zaman, nerede, hangi duygu anında, zihninden geçen düşünceler ne, ne kadar sürüyor, hangi sıklıkta devam ediyor bunlar dikkatlice gözlenmeli ve not alınmalıdır. Temel olarak sıklık ve gözle görünürlük önemlidir.
  • Saç- kıl yolma sonucunda kişi bu davranışı yüzünden kendini suçlu hissedebilir hem de dış görünümünden dolayı utanabilir.
  • Tüm bu olanlar aile yaşam kalitesini düşürebilir. Sadece hasta değil aile ile de çalışılmalıdır. Aileye tanımı, yaygınlığı, yolma davranışı hakkında bilgiler verilmelidir.
  • Aile içindeki ilişki olumlu yönde olmalı. Anne babalar baskıcı-otoriter tutum sergilememeli. Aile içinde şiddet olmamalı. Aile içindeki kaygı çocuğa yansıtılmamalı, aile üyelerinin de kaygılarından kurtulmaları sağlanmalı. Aileye uzmanlarca psikososyal destek verilmeli.
  • Çocuğun okul ve arkadaş çevresi kontrol altına alınmalı. Zorbalığa maruz bırakılmasına izin verilmemeli.
  • Çocuklarda oyun terapisi çocuğun davranışının altında yatan sebepleri anlamaya ve iyileştirmeye yarar sağlayacaktır.
  • Davranışçı tekniklerle kişinin kendisini izlemesi sağlanarak davranışın gerçekleştiği tarih, ne kadar saçın ve nereden yolunduğu, yolma dürtüsü oranı, duygusal ve davranışsal deneyimler not edilmeli ve saçını yolduğu ne zaman fark ettiği başlıkları ayrı ayrı incelenmelidir.
  • Kişinin yolma dürtüsü geldiğinde kişinin odağı değiştirilmeli, başka nesneye yönlendirilmelidir. Elini başka bir nesne ile meşgul etmek ya da eline eldiven giymek gibi önlemler alınabilir.
  • Psikiyatrist, psikolog ve dermatolog işbirliği içinde olmalıdır. Bireyler fark ettiği zaman bu uzmanlardan yardım almalıdırlar.

Kübra BİÇER
Kübra BİÇER
Çocuk ve Ergen Danışmanlığı - Oyun Terapisi - Bireysel Psikolojik Danışma
YAZARA AİT TÜM YAZILAR
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.